سود را رد كند وبه صاحبش برساند ، ومع ذلك استغفار كند وتوبه نمايد ، وهمچنين بر طفل ومجنون واجب است - نزد بلوغ وعقل - كه سود را به صاحبش رد كنند ، هرگاه در مال ايشان سودى باشد ، بلى ؛ بنابر مشهور استثناء شده رباء ميان پدر وفرزند ومالك ومملوك ، وزن وشوهر كه مىتوانند از همديگر ربا بگيرند ، وهمچنين مسلمان از كافر حربي مىتواند گرفت بلا خلاف ، ودر ذمّى خلاف است واشهر اظهر حرمت است « 1 » . سؤال ثعج [ 573 ] : آيا روز پيش از شب خلق شده يا به عكس ؟ وكسى كه نذر كند كارى را در شب جمعه - مثلا - در كدام شب بايد به عمل آورد ؟ واز عمر دنيا چقدر گذشته است ؟ وفلك ثوابت در چند مدّت سير يك دوره مىنمايد ؟ وهمچنين ساير أفلاك ، وثخن « 2 » جرم هر فلك چقدر است موافق هيئت ؟ جواب : موافق ظاهر آية شريفه كه در سورهء مباركهء « يس » « 3 » است با بعضي از أحاديث ، خلقت روز پيش از شب بوده « 4 » . شيخ أبو على فضل بن حسن طبرسى در كتاب « مجمع البيان » وعيّاشى در تفسير وغيرهما روايت نموده‌اند كه : روزى مأمون الرشيد وحضرت علي بن موسى الرضا عليه السّلام وفضل بن سهل ذو الرياستين در خراسان در يك مجلس جمع بودند ، پس حضرت امام رضا عليه السّلام فرمود كه : « شخصي از يهود در مدينه از من سؤال كرد كه آيا روز پيشتر خلق شده است يا شب ؟ » ، پس حضرت به مأمون وفضل وساير حضّار فرمود كه : شما چه مىگوئيد در اين مسأله ؟ همهء حضّار

--> ( 1 ) مختلف الشيعة : 5 / 81 ، تذكرة الفقهاء : 1 / 485 ، سرائر ابن إدريس : 2 / 252 . ( 2 ) يعنى : ضخامت ( فرهنگ معين : 1 / 1188 ) . ( 3 ) يس ( 36 ) : 40 . ( 4 ) تفسير نور الثقلين : 4 / 387 حديث 52 و 55 .